Sunday 18/11/2018 11:37am
Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân VI > Tin tức & Sự kiện > Tin chuyên ngành > Một Số Vấn Đề Về Phòng Ngừa Và Đấu Tranh Ngăn Chặn Phạm Nhân Phạm Tội Trốn Khỏi Nơi Giam

Một Số Vấn Đề Về Phòng Ngừa Và Đấu Tranh Ngăn Chặn Phạm Nhân Phạm Tội Trốn Khỏi Nơi Giam

ĐT: 0906124456       

Đại úy, ThS Nguyễn Thị Lan Phương

Phó Trưởng khoa Khoa Trinh sát trại giam, Trường Trung cấp CSND VI

Đại úy Vũ Thành Vĩnh

Khoa Trinh sát trại giam, Trường Trung cấp CSND VI

Một số từ khóa: Trại giam, phạm nhân, phạm nhân trốn trại, tội trốn khỏi nơi giam, phạm nhân phạm tội trốn khỏi nơi giam, phòng ngừa phạm tội trốn khỏi nơi giam, phòng ngừa và đấu tranh phạm nhân phạm tội.

Đấu tranh phòng chống tội phạm là cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt và lâu dài. Cuộc đấu tranh ấy vẫn tiếp tục diễn ra ngay cả khi người phạm tội đã bị đưa ra xét xử, phải vào trại giam chấp hành bản án phạt tù mà Tòa án đã tuyên đối với họ. Vẫn còn không ít phạm nhân sau khi vào trại giam chấp hành án vẫn chưa nhận rõ tội lỗi, không tự giác chấp hành hình phạt, luôn họ tìm mọi cách để thực hiện các hành vi vi phạm, có đối tượng luôn ấp ủ thực hiện mưu đồ trốn khỏi trại giam bằng mọi cách khiến cho công tác thi hành hình phạt tù gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Theo thống kê, trong những năm gần đây tình hình phạm nhân phạm tội trốn khỏi nơi giam vẫn đang có những diễn biến phức tạp khó lường. Chỉ tính trong 5 năm trở lại đây (từ 2010 – 2015) có khoảng hơn 200 phạm nhân trốn khỏi nơi giam khoảng hơn 200 phạm nhân, trung bình mỗi năm có khoảng trên dưới 40 phạm nhân trốn khỏi nơi giam. Cụ thể: năm 2010: 35 vụ = 36 phạm nhân; năm 2011: 36 vụ = 39 phạm nhân; năm 2012: 37 vụ = 41 phạm nhân; năm 2013: 34 vụ = 42 phạm nhân; năm 2014: 38 vụ = 39 phạm nhân, năm 2015 có 36 phạm nhân trốn. (Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác trinh sát Phòng Trinh sát C85-Tổng cục VIII)

Tuy vậy, những con số kể trên vẫn chưa phản ánh đúng thực trạng phạm nhân trốn khỏi nơi giam trong những năm qua bởi lẽ nghiên cứu, khảo sát thì phần nhiều chỉ có những vụ việc phạm nhân trốn sau 24 giờ tính từ thời điểm phát hiện nếu việc truy tìm phạm nhân không có kết quả, trại giam buộc phải hoàn thành thủ tục ra lệnh truy nã đối với phạm nhân, khi đó trại giam mới có báo cáo vụ việc phạm nhân trốn với lãnh đạo cấp trên. Những trường hợp còn lại là những trường hợp phạm nhân trốn nhưng trại giam tổ chức lực lượng truy bắt lại được trong một vài giờ đôi khi không được báo cáo, thống kê cụ thể. Như vậy, thực tế nếu thống kê cả số này thì trong 5 năm qua số lượng phạm nhân trốn khỏi nơi giam còn nhiều hơn con số đã thống kê kể trên.

Điều đáng bàn là số phạm nhân trốn khỏi trại giam tập trung chủ yếu là những phạm nhân có nhiều tiền án, tiền sự, có mức án cao, thậm chí có cả phạm nhân có mức án chung thân (vụ trốn trại năm 2011 ở trại giam số 6), cá biệt có cả những phạm nhân có kết quả cải tạo khá, tốt cũng tìm cơ hội để trốn khỏi trại giam như trường hợp phạm nhân Hồ Sỹ Hùng (chấp hành án tại Trại giam số 3), từng được giám thị khen thưởng, được giải quyết cho thăm gặp 24 giờ đã lợi dụng trốn khỏi nhà thăm gặp từ 23 giờ ngày 20/4/2010 đến tận 21 giờ ngày 22/4/2010 sau khi được động viên Hùng mới đến đầu thú.

Hành vi trốn khỏi nơi giam của phạm nhân ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt. Các vụ phạm nhân trốn trại đang có sự thay đổi lớn về tính chất, nếu như trước đây phạm nhân thường âm thầm lên kế hoạch trốn đơn lẻ thì trong những năm gần đây xu hướng là trốn trại tập thể (điển hình như vụ 3 phạm nhân trốn trại ở trại giam Gia Trung dịp trước tết Nguyên đán 2011), ngoài ra còn có xu hướng sử dụng nhiều vũ khí nóng, vũ khí tự chế, nhiều vụ phạm nhân lên kế hoạch sẵn sàng cướp súng, giết, bắt cóc, khống chế cán bộ… để trốn khỏi trại giam.

Nghiên cứu tình hình phạm nhân trốn khỏi trại giam thấy nổi lên một số nguyên nhân cơ bản sau đây:

Trước hết, nguyên nhân từ phía chính bản thân những phạm nhân đang bị giam giữ quản lý ở trại giam. Họ từng là người phạm tội, vốn quen với lối sống tự do, buông thả, hành động tự ý,… nên khi vào trại giam bắt đầu một cuộc sống mới gò bó với những nội quy buộc phải tuân thủ, những hoạt động ăn, ngủ, nghỉ hay lao động học tập đều trong khuôn khổ nhất định của trại giam. Vì lẽ đó, những “con ngựa bất kham” không vượt qua được nên họ tìm cách trốn khỏi trại giam. Mặt khác, quá trình chấp hành án phạm nhân cũng bị chi phối bởi những mối quan hệ gia đình, quan hệ xã hội. Bên cạnh những sự tích cực của các mối quan hệ này thì một trong hàng ngàn lý do để phạm nhân thực hiện hành vi trốn trại là do những tin tức từ gia đình như bố mẹ mất, vợ bỏ đi theo người khác, họ trốn trại để trả thù đời… Đó là những diễn biến hết sức phức tạp, manh động trong tâm lý của phạm nhân mà cán bộ Cảnh sát Thi hành án phạt tù không dễ gì nắm bắt.

Hai là nguyên nhân từ chính những sơ hở của cán bộ trại giam. Có những nơi, những lúc, cán bộ trại giam mất cảnh giác, lơ là trong công tác, không nghiêm túc trong thực hiện các quy trình công tác quản lý phạm nhân khi đi lao động, học tập, khám chữa bệnh, không tuân thủ đúng quy trình công tác vũ trang bảo vệ trại giam, công tác kiểm soát công khai còn qua loa đại khái… Các hoạt động nghiệp vụ như công tác điều tra nghiên cứu nắm tình hình đôi khi không kịp thời, hệ thống cộng tác viên bí mật hoạt động thiếu hiệu quả không kịp thời nắm bắt tư tưởng, diễn biến trong phạm nhân… nên không chủ động phát hiện, ngăn chặn âm mưu trốn trại của phạm nhân.

Ba là, việc thực hiện các nội dung giáo dục cho phạm nhân trong đó có nội dung giáo dục pháp luật ở các trại giam còn bộc lộ nhiều hạn chế, đôi khi mang tính hình thức. Quá trình thực hiện giáo dục phạm nhân chúng ta chưa có sự cụ thể hóa từng điều luật tới phạm nhân, nhiều phạm nhân chưa nhận thức rõ tội lỗi, chưa chịu thừa nhận những bản án đối với mình là thích đáng nên chưa yên tâm cải tạo, chưa hiểu rõ những hậu quả mà họ sẽ phải chịu khi thực hiện hành vi trốn khỏi nơi giam giữ.

Bên cạnh đó, các trại giam – nơi đang trực tiếp quản lý, giam giữ những đối tượng phạm nhân nguy hiểm, phức tạp nhưng vẫn còn thiếu các trang thiết bị công nghệ hiện đại, cần thiết phục vụ cho việc theo dõi, nắm bắt tình hình phạm nhân trong buồng giam 24/24 giờ hoặc có những nơi được trang bị nhưng việc sử dụng lại không hiệu quả vì không có cán bộ có đủ năng lực trình độ về khoa học kỹ thuật đảm nhiệm, trang thiết bị không đảm bảo chất lượng…

Ngoài ra, công tác vận động quần chúng nhân dân chưa hiệu quả, việc phối kết hợp với gia đình phạm nhân trong công tác giáo dục phạm nhân chưa chặt chẽ nên dẫn đến tình trạng có vụ phạm nhân trốn trại giam là nhờ chính những người thân trong gia đình tiếp sức như chuyển điện thoại di động, tiền, quần áo thường phục và những phương tiện khác để chuẩn bị cho cuộc đào tẩu của phạm nhân…

Hành vi trốn trại của phạm nhân là một hành vi nguy hiểm và dẫn tới nhiều hệ lụy sau đó, hành vi này có thể xảy ra ở bất cứ phạm nhân nào, bất cứ thời điểm nào với các phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt và cũng rất manh động, liều lĩnh. Các trại giam hàng ngày, hàng giờ vẫn đang phải đối mặt với hàng trăm, hàng nghìn âm mưu trốn trại của phạm nhân. Hành vi trốn khỏi nơi giam của phạm nhân là hành vi phạm tội nghiêm trọng, có ảnh hưởng rất lớn đến công tác thi hành án phạt tù, tính nghiêm minh nghiêm trị của pháp luật. Bên cạnh đó, phạm nhân trốn trại còn có thể gây ra nhiều hiểm họa đối với tình hình an ninh trật tự xã hội nói chung khi ra ngoài họ tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội mới. Nghiên cứu và tìm ra giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn phạm nhân trốn khỏi nơi giam là điều vô cùng cần thiết. Và hiện nay để thực hiện được điều này thiết nghĩ cần phải tập trung thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, tăng cường công tác giáo dục cán bộ chiến sỹ nâng cao cảnh giác trước những đối tượng phạm nhân mà mình trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý, chẩn chỉnh kịp thời các mặt công tác trại giam đảm bảo tuân thủ đúng nguyên tắc và các quy trình làm việc, thực hiện tốt công tác nắm tình hình diễn biến tư tưởng của phạm nhân, mỗi cán bộ chiến sỹ phải thực hiện đầy đủ nguyên tắc 4 biết đối với những phạm nhân mà mình quản lý, nâng cao ý thức trách nhiệm trước các nhiệm vụ chuyên môn được giao phó.

Hai là, làm tốt công tác nắm tình hình phạm nhân, tăng cường xây dựng mạng lưới cộng tác viên bí mật (chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả của cơ sở bí mật, đặc tình) thường xuyên theo dõi, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, diễn biến tư tưởng của phạm nhân. Chú trọng công tác giáo dục cá biệt những phạm nhân có nhiều vướng mắc trong tư tưởng, thái độ chấp hành án.

Ba là, thực hiện có hiệu quả việc phối kết hợp với gia đình phạm nhân trong công tác giáo dục phạm nhân. Thường xuyên tổ chức các hội nghị gia đình phạm nhân, trao đổi thông tin thường xuyên với gia đình phạm nhân, nắm bắt cả những biến động của gia đình phạm nhân có thể tác động xấu tới tư tưởng phạm nhân có thể dẫn phạm nhân thực hiện hành vi trốn trại để kịp thời tổ chức các biện pháp phòng ngừa có hiệu quả, giải quyết những vướng mắc trong tâm lý của phạm nhân.

Bốn là, làm tốt hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền tới quần chúng nhân dân nhất là nhân dân địa phương xung quanh khu vực trại giam đóng quân, nêu cao trách nhiệm của quần chúng trong hoạt động quản lý, giam giữ và giáo dục phạm nhân để nhân dân thực sự trở thành “tai mắt” của lực lượng Cảnh sát Thi hành án phạt tù góp phần tích cực trong các hoạt động truy bắt phạm nhân trốn khỏi nơi giam, bảo đảm an toàn trại giam.

Năm là, Bộ Công an cần phải tiến hành việc rà soát, khảo sát kiểm tra hệ thống cơ sở vật chất của trại giam, các trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho việc theo dõi, nắm tình hình phạm nhân như hệ thống máy quay, máy ghi âm, máy phá sóng điện thoại… kịp thời cấp kinh phí, bổ sung các phương tiện cần thiết cho các đơn vị trại giam. Đồng thời có kế hoạch bồi dưỡng cán bộ kỹ thuật đủ trình độ đưa các phương tiện trên vào ứng dụng trong công tác quản lý phạm nhân có hiệu quả, lâu dài.

Sáu là, đối với những vụ phạm nhân trốn khỏi nơi giam, các đơn vị trại giam cần nhanh chóng có phương án phối kết hợp truy nã, lần tìm tung tích phạm nhân không để họ tiếp tục có điều kiện thực hiện các hành vi phạm tội mới. Phải kịp thời phối kết hợp với Cơ quan cảnh sát điều tra, Tòa án tiến hành nhanh chóng điều tra làm rõ những hành vi trốn khỏi nơi giam cũng như đưa ra xét xử nghiêm minh trước pháp luật. Việc tiến hành xét xử những phạm nhân trốn khỏi nơi giam nên phối hợp thực hiện xét xử lưu động ngay tại các trại giam có phạm nhân trốn nhằm tuyên truyền, giáo dục phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, giúp cho họ nâng cao nhận thức pháp luật và những hậu quả pháp lý mà phạm nhân sẽ phải chịu khi thực hiện hành vi trốn khỏi nơi giam từ đó tác động tới ý thức, thái độ yên tâm cải tạo, từ bỏ âm mưu trốn khỏi trại giam.

Phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn không để phạm nhân trốn trại là việc làm cần phải thực hiện trước mắt để đảm bảo tính nghiêm trị của pháp luật, đảm bảo những người đã từng thực hiện những hành vi phạm tội nguy hiểm cho xã hội không có cơ hội trốn thoát khỏi trại giam buộc họ phải chấp hành nghiêm bản án mà Tòa án đã tuyên, đồng thời tích cực học tập, lao động cải tạo trở thành những người công dân biết sống có ích cho xã hội. Hoạt động này phải được sự quan tâm đầu tư của Ngành công an, của từng đơn vị trại giam, từng cán bộ chiến sĩ Cảnh sát THAPT và sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân./.

                                                                                N.T.L.P – V.T.V

 

 



Tin cùng chuyên mục