Sunday 18/11/2018 10:28am
Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân VI > Tin tức & Sự kiện > Tin chuyên ngành > Các Tội Phạm Xâm Phạm Tính Mạng Của Con Người Trên Địa Bàn Tỉnh Hưng Yên – Nguyên Nhân Và Giải Pháp Phòng Ngừa Theo Chức Năng Của Lực Lượng Cảnh Sát Nhân Dân

Các Tội Phạm Xâm Phạm Tính Mạng Của Con Người Trên Địa Bàn Tỉnh Hưng Yên – Nguyên Nhân Và Giải Pháp Phòng Ngừa Theo Chức Năng Của Lực Lượng Cảnh Sát Nhân Dân

ĐT: 0983426983

Thượng úy, ThS Hoàng Thị Vân Anh

Bộ môn Pháp luật, Trường Trung cấp CSND VI

Thượng úy, ThS Nguyễn Thị Thu Hằng

Bộ môn Pháp luật, Trường Trung cấp CSND VI

Tóm tắt bài viết: Bài viết đã phân tích những nguyên nhân cơ bản làm cho tình hình tội phạm xâm phạm tính mạng của con người trên địa bàn tỉnh Hưng Yên diễn biến phức tạp. Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng của con người trên địa bàn tỉnh Hưng Yên theo chức năng của lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Từ khóa: Tội phạm xâm phạm tính mạng của con người; phòng ngừa tội phạm; Nguyên nhân phát sinh tội phạm.

Hưng Yên là một tỉnh nằm giữa vùng đồng bằng châu thổ Sông Hồng, thuộc vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ. Về giao thông, Hưng Yên nằm trên trục đường giao thông huyết mạch Hà Nội – Hải Phòng, với nhiều tuyến đường giao thông quan trọng chạy qua như QL 5A, QL 39A… Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên có nhiều khu công nghiệp phát triển như Phố Nối A, Phố Nối B, khu công nghiệp Thăng Long, khu công nghiệp Như Quỳnh,… bên cạnh đó các khu đô thị mới xây dựng với quy hoạch rất hiện đại và văn minh như khu đô thị Ecopark, khu đô thị Đại học Phố Hiến, khu Việt kiều…. Vị trí chiến lược quan trọng cùng với hệ thống giao thông thuận lợi đã tạo cho Hưng Yên một lợi thế lớn trong việc giao lưu kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, kỹ thuật với các tỉnh trong cả nước, đặc biệt là với thủ đô Hà Nội và vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ. Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi đó, trong những năm gần đây, tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Hưng Yên diễn biến rất phức tạp. Trong đó, tình hình các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người đang là vấn đề bức xúc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn. Các đối tượng phạm tội đa dạng về thành phần, lứa tuổi… phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, trắng trợn, liều lĩnh, manh động.

Theo thống kê của Công an tỉnh Hưng Yên, từ năm 2011 đến năm 2015, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 196 vụ án xâm phạm tính mạng của con người (chiếm 6,23% trong tổng số vụ án xâm phạm trật tự xã hội) với 229 bị can(1). Số vụ phạm tội và số bị can có chiều hướng gia tăng qua từng năm, trong đó số vụ có sử dụng công cụ, phương tiện gây án như dao, búa… chiếm tỷ lệ lớn với 150 vụ (chiếm 76,5%)(2). Đặc biệt số vụ sử dụng súng tự chế làm công cụ gây án chiếm tỷ lệ cao do một lượng lớn súng tự chế do người dân sử dụng để săn bắn vẫn được người dân cất giấu không giao nộp cho cơ quan chức năng gây ra một số vụ án đặc biệt nghiêm trọng. Tình hình tội phạm xâm phạm tính mạng của con người trên địa bàn tỉnh Hưng Yên diễn biến phức tạp xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Chúng tôi xin đề cập một số nguyên nhân cơ bản sau:

Thứ nhất, tác động tiêu cực từ phía gia đình:

Gia đình là yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn tới việc hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người. Những mâu thuẫn, xung đột trong gia đình như cãi cọ, mắng chửi, đánh nhau, lừa gạt, ghen tuông hoặc có những hành vi vi phạm đạo đức… góp phần không nhỏ tạo nên tâm lý tiêu cực, những hành vi lệch chuẩn, coi thường nhân phẩm, sức khỏe và tính mạng người khác, khi có điều kiện dẫn đến phạm tội. Kết quả khảo sát cho thấy, trong số 196 vụ án xâm phạm tính mạng của con người xảy ra trên địa bàn tỉnh Hưng Yên thì có tới 40 vụ (chiếm tỷ lệ 20,4%) mà nạn nhân là người thân thích với thủ phạm(3).

– Thứ hai, tác động tiêu cực từ mặt trái của nền kinh tế thị trường:

Cùng với sự phát triển năng động của nền kinh tế thị trường thì mặt trái của nó cũng ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội trên địa bàn tỉnh Hưng Yên. Tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm hoặc việc làm không ổn định gia tăng dẫn đến sự phân hoá xã hội làm tăng khoảng cách giàu nghèo, tạo tâm lý chán nản nên dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội cũng như vào con đường phạm tội. Kết quả thống kê cho thấy, số người phạm tội không có việc làm chiếm tới 44,1%(4). Bên cạnh đó, quá trình hội nhập của đất nước nói chung và của tỉnh Hưng Yên nói riêng đã là những điều kiện thuận lợi cho sự du nhập của các văn hoá phẩm đồi truỵ, mang tính bạo lực tràn vào địa bàn đã làm cho một bộ phận người dân, trong đó thanh thiếu niên đã bị ảnh hưởng sâu sắc, tự cho mình cách xử sự bạo lực. Nhiều vụ xâm phạm tính mạng của con người xảy ra chỉ vì đối tượng cho rằng bị “nhìn đểu”, do va quệt giao thông, do chen lấn xô đẩy hoặc ghen tuông vô cớ…

– Thứ ba, những hạn chế từ công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật và phong trào quần chúng đấu tranh phòng chống tội phạm:

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh Hưng Yên còn có nhiều hạn chế về nội dung, hình thức và phương pháp dẫn đến nhận thức và hiểu biết pháp luật của nhân dân chưa cao. Công tác tuyên truyền pháp luật chủ yếu triển khai đến đến các đơn vị hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp, mà ít được phổ biến đến các tổ chức khác và người dân. Nội dung tuyên truyền còn nặng về các vi phạm mà ít chú trọng đến gương người tốt, việc tốt trong phong trào đấu tranh phòng, chống tội phạm. Phong trào quần chúng nhân dân đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm xâm phạm tính mạng của con người nói riêng có lúc, có nơi chưa được quan tâm đúng mức, chưa được duy trì thường xuyên; sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể chưa chặt chẽ; công tác sơ kết, tổng kết, khen thưởng, động viên phong trào chưa kịp thời…

– Thứ tư, những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội:

Những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội trên địa bàn tỉnh Hưng Yên cũng là một trong những nguyên nhân làm phát sinh tội phạm xâm phạm tính mạng của con người. Một số hạn chế, yếu kém đó là:

  • Công tác quản lý nhân khẩu, hộ khẩu và các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự còn có nhiều lỏng lẻo. Trong những năm gần đây, biến động về hộ khẩu, nhân khẩu trên địa bàn tỉnh Hưng Yên diễn ra ngày càng nhanh cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các khu đô thị, khu công nghiệp… nên số người từ các tỉnh lân cận về làm ăn sinh sống ngày một tăng, dẫn đến công tác quản lý hành chính trong lĩnh vực này gặp nhiều khó khăn, bên cạnh đó ý thức của người dân trong việc khai báo tạm trú, tạm vắng còn kém. Mặt khác trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, các loại hình dịch vụ như nhà nghỉ, cửa hàng vui chơi giải trí, quán karaoke, quán điện tử, internet … phát triển mạnh nhưng chưa được quản lý chặt chẽ, đặc biệt công tác khai báo tạm trú của khách trọ chưa kịp thời và chưa quản lý được thời gian hoạt động về đêm của các loại hình dịch vụ này.
  • Công tác quản lý công cụ hỗ trợ, vũ khí, vật liệu nổ tuy đã được triển khai ở từng địa bàn cơ sở song việc phát hiện, thu hồi vũ khí tự tạo, vũ khí quân dụng, công cụ hỗ trợ còn thất lạc trong xã hội chưa có kết quả cao, số vũ khí chưa được quản lý trong xã hội còn nhiều. Qua nghiên cứu cơ cấu về công cụ, phương tiện phạm tội trong các vụ án xâm phạm tính mạng của con người thì số vụ sử dụng súng để gây án chiếm tỷ lệ là 16%(5). Những sơ hở, thiếu sót trong quản lý công cụ hỗ trợ, vũ khí, vật liệu nổ đã tạo điều kiện cho tội phạm xâm phạm tính mạng của con người nói riêng và tội phạm nói chung phát triển.
  • Công tác tái hòa nhập cộng đồng, quản lý, theo dõi hoạt động giáo dục, cải tạo tại xã, phường, thị trấn đối với người mãn hạn tù, người bị kết án nhưng cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ còn yếu kém. Còn tồn tại hiện tượng ở một số xã phường bỏ mặc không theo dõi, không lập các bảng biểu theo quy định để nắm thông tin về người phạm tội trên địa bàn do vậy không kịp thời uốn nắn, ngăn ngừa, giáo dục người phạm tội khi họ có biểu hiện tiêu cực. Bên cạnh đó là sự thiếu quan tâm, tạo điều kiện của các tổ chức đoàn thể, sự kỳ thị của mọi người xung quanh. Những yếu tố này dễ thúc đẩy họ quay lại con đường phạm tội. Thực tiễn trên địa bàn, tình trạng tái phạm, tái phạm nguy hiểm vẫn tồn tại. Trong số 229 bị can phạm các tội xâm phạm tính mạng của con người thì có tới 69 bị can đã có tiền án (chiếm tỷ lệ là 30,13%) và 41 bị can đã có tiền sự (chiếm tỷ lệ là 17,90%)(6).

– Thứ năm, công tác phòng ngừa nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát nhân dân (CSND), Công an tỉnh Hưng Yên còn có những hạn chế, thiếu sót:

Công tác sưa tra hình sự, rà soát phát hiện, lên danh sách đưa đối tượng vào diện sưu tra và quản lý đối tượng sưu tra, nhất là đối tượng hoạt động lưu động còn chưa kịp thời, chính xác và chặt chẽ. Mạng lưới bí mật của lực lượng CSND trên địa bàn tỉnh còn mỏng. Nhiều đặc tình, cơ sở bí mật của các đơn vị trong suốt thời gian dài hoạt động, cung cấp tin không hiệu quả, nhưng không được thanh loại. Công tác xác lập chuyên án trinh sát để chủ động phát hiện, đấu tranh chưa nhiều, chủ yếu là khi tội phạm xâm phạm tính mạng của con người nghiêm trọng, phức tạp xảy ra mới lập chuyên án truy xét để điều tra…

Trên cơ sở những nguyên nhân cơ bản nêu trên, chúng tôi cho rằng để nâng cao hiệu quả phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, trong thời gian tới, lực lượng CSND, Công an tỉnh Hưng Yên cần tập trung vào một số vấn đề cơ bản sau:

Thứ nhất, lực lượng CSND các cấp cần tham mưu cho các cấp chính quyền địa phương của tỉnh Hưng Yên ban hành các văn bản liên quan đến bảo vệ an ninh trật tự trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội, văn hóa… và giúp chính quyền tổ chức thực hiện các văn bản này như văn bản liên quan đến quản lý lao động nhập cư từ tỉnh khác về Hưng Yên, từ nông thôn lên thành phố, các khu công nghiệp tìm việc làm; văn bản quản lý an ninh trật tự tại bến xe, các khu công nghiệp… Bên cạnh đó, lực lượng CSND cần tích cực giúp chính quyền cơ sở trong việc tổ chức, thành lập, hướng dẫn chuyên môn cho các tổ chức tự quản tại cơ sở thực hiện nhiệm vụ liên quan đến giữ gìn an ninh trật tự như dân phòng, tổ chức thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh… Thông qua các tổ chức tự quản này có thể góp phần vào công tác tuần tra, kiểm soát; giáo dục những người có tiền án, tiền sự, những người mãn hạn tù tại cộng đồng.

– Thứ hai, lực lượng CSND cần tích cực, chủ động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động quần chúng phòng ngừa, tố giác tội phạm nói chung và tội phạm xâm phạm tính mạng của con người nói riêng gắn với việc xây dựng gia đình văn hóa, khối phố, thôn xóm, làng xã, phường an toàn về an ninh trật tự. Trong đó cần chú trọng tuyên truyền, giáo dục về các phương thức, thủ đoạn, thời gian, địa bàn hoạt động của các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người. Cảnh sát khu vực, Công an phụ trách xã, Công an xã cần thông qua các buổi sinh hoạt thôn xóm, khu phố, tổ dân phố lồng ghép nội dung phát động quần chúng bảo vệ an ninh trật tự.

– Thứ ba, lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cần khai thác và phát huy hiệu quả công tác quản lý hành chính về an ninh trật tự để phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người.

Đối với công tác quản lý cư trú, cần thực hiện nghiêm túc các quy định trong việc đăng ký cư trú, thường xuyên kiểm tra cư trú của công  dân ở các địa bàn trọng điểm, đặc biệt là các địa bàn giáp ranh, các khu xóm bụi, xóm liều… và các khu tập trung số nhân khẩu KT2, KT3, KT4 lớn. Đối với các cơ sở kinh doanh cho thuê lưu trú cần tổ chức cho chủ cơ sở đến khai báo chặt chẽ không để các đối tượng lợi dụng để hoạt động phạm tội hoặc là nơi để ẩn náu, chuẩn bị công cụ, phương tiện gây án, tụ tập thành các băng nhóm phạm tội.

Đối với công tác quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, cần thường xuyên phát động quần chúng giao nộp vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Kết hợp chặt chẽ giữa việc thu hồi, giao nộp với công tác kiểm tra, quản lý các loại vũ khí.

Đối với công tác quản lý, giáo dục và tái hòa nhập cộng đồng cho những đối tượng có tiền án, tiền sự tại cộng đồng dân cư, cần lập danh sách, quản lý chặt chẽ số đối tượng trong diện quản lý, thường xuyên kiểm tra, kiểm danh, kiểm diện đối tượng, trong đó tập trung vào những đối tượng có tiền án về các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người; giáo dục, răn đe những đối tượng côn đồ, càn quấy, hay uống rươụ say chửi bới vợ con, gia đình có mâu thuẫn, tranh chấp… Những đối tượng mãn hạn tù về, lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cần phối hợp chặt chẽ với trinh sát địa bàn và chính quyền địa phương, các ngành, các tổ chức xã hội và đoàn thể quần chúng nơi đối tượng cư trú tổ chức tốt việc tái hòa nhập cộng đồng, tạo công ăn việc làm hoặc cho họ vay vốn để ổn định cuộc sống.

– Thứ tư, nâng cao hiệu quả các hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội trong phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng của con người.

Đối với các địa bàn cần chú ý rà soát, phân loại chính xác các đối tượng, đặc biệt là các đối tượng đã có tiền án, tiền sự về các hành vi xâm phạm tính mạng của con người hiện đang có nguy cơ tái phạm hoặc biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội. Đối với các tuyến, địa bàn trọng điểm, phức tạp liên quan đến tội phạm xâm phạm tính mạng của con người cần phải tăng công tác sưu tra, xác minh hiềm nghi nhằm chủ động nắm tình hình và diễn biến đối tượng, nhất là những đối tượng càn quấy, côn đồ hung hãn, gây rối trật tự công cộng, đối tượng có mâu thuẫn, tranh chấp nổi cộm, tàng trữ trái phép các loại vũ khí để áp dụng biện pháp quản lý, phòng ngừa thích hợp. Ngoài ra, cần chú ý phát hiện và xác định các băng, ổ nhóm tội phạm hoạt động dễ phát sinh tội phạm xâm phạm tính mạng của con người để từ đó tham mưu cho lãnh đạo Công an các cấp có kế hoạch mở các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm.

Tập trung rà soát lại mạng lưới bí mật để thanh loại những nhân viên mạng lưới hoạt động không có hiệu quả, bổ sung kịp thời những nhân viên mạng lưới mới có đủ điều kiện, khả năng để đi sâu nắm tình hình, quán xuyến địa bàn, tuyến trọng điểm có khả năng xảy ra các vụ án xâm phạm tính mạng của con người.

Khẩn trương xác lập chuyên án trinh sát để đấu tranh, triệt xóa các băng, ổ nhóm phạm tội xâm phạm tính mạng của con người khi có căn cứ. Sau khi xác lập chuyên án, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội cần tập trung lực lượng, phương tiện và biện pháp để phòng ngừa và điều tra khám phá.

H.T.V.A – N.T.T.H

 

Chú thích:

(1), (2), (3), (4), (5) (6) Tổng hợp số liệu từ các báo cáo tổng kết công tác năm của Phòng PC45, Công an tỉnh Hưng Yên từ năm 2011 – 2015.



Tin cùng chuyên mục